Mu Murenge wa Gishari, niho habereye igikorwa cyo gutangiza icyumweru cy’Icyunamo n’iminsi 100 yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ku nshuro ya 31 Ku rwego rw’Akarere ka Rwamagana,mu butumwa bwatanzwe na guverineri w’Intara y’Iburasirazuba Pudence Rubingisa yasabye ababyeyi gufasha abakiri bato gusobanukirwa amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Icyo gikorwa cyo gutangiza icyumweru cy’Icyunamo n’iminsi 100 yo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 , mu karere cyabimburiwe no kunamira imibiri y’Abatutsi 5081 baruhukiye mu rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 rwa Ruhunda.
Perezida wa IBUKA mu karere ka Rwamagana, Musabyeyezu Dative yashimye uruhare Leta yagize mu gufasha Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 batishoboye ,bari bafite ibibazo byatewe n’ingaruka zayo .

Yagize ati “Muri ibi bihe twibuka abacu , umuryango IBUKA n’abanyamuryango bawo , turashima Leta yacu y’Ubumwe bw’Abanyarwanda,imbaraga yashyize mu kuduha icyizere cy’ubuzima, mu kugarurira icyanga cy’ubuzima abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi ,tukabona ko ari urugamba rutoroshye twarwanye.Tuzahora tuzirikana imbaraga zakoreshejwe, muri uko kurwana urugamba rwo kubaka imitima ni nako bagendaga batwubaka mu bifatika .Abarokotse Jenoside babashije kwiga, bakora imishinga, Abarokotse Jenoside bari bafite ibikomere bitandukanye baravuzwe ,abari basizwe iheruheru babonye amacumbi kandi urwo rugamba ruracyakomeje.
Uyu munsi ni abanyarwanda, biyumvamo icyizere cyo kubaka u Rwanda. Hari abatishimiye aho tugeze, ariko turabamenyesha ko bitaduteye ubwoba, kuko amateka yacu ni twe tuyazi, tuzaharanira kubaka u Rwanda.”

Guverineri w’Intara y’Iburasirazuba Pudence Rubingisa, yasabye ababyeyi kubwiza ukuri abana amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
“Iyo hataba Ingabo za RPA zari ziyobowe na Perezida wa Repubulika,zahagaritse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ubu ntituba dufite Igihugu kiyubatse gutya .Turi muri Gishari ariko hirya no hino nkuko Dativa yari abivuze, hari bamwe bakigaragaza ingengabitekerezo ya Jenoside ndetse n’ibindi bidakwiye gukorwa muri iyi myaka 31 tumaze Jenoside ihagaritswe muri iki Gihugu.”
Guverineri Rubingisa yakomeje ati “Igitangaje nuko iby’iyo ngengabitekerezo ,tunabisanga mu bakiri bato , ababyeyi dufite inshingano kugira ngo abo bana barerwe nk’ abanyarwanda ,ni inshingano yacu kubigisha bakamenya ibyo bibi twaciyemo bagasura inzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi,bakabwirwa ayo mateka bakayasobanukirwa ,bakabwirwa ibyiza uyu munsi dufite, n’ibibi twavuyemo.”

Mu gihe ikoranabuhanga rikoreshwa nabo bakiri bato, ariko ntibikuraho inshingano yo kubabwira ko bagomba kurikoresha neza,tukanababwira nuko tubifuzaho kubaka u Rwanda , ndetse ingengabitekerezo ya Jenoside ntibabemo.
Guverineri yanavuze ko abaturage batuye Intara y’Iburasirazuba bahawe ibiganiro bibafasha kwimakaza Ubumwe n’Ubudaheranwa.
Ati ” Tumaze iminsi mu mirenge yacu,mu midugudu itandukanye ,twibutsa inzira y’Ubumwe n’Ubudaheranwa, twubaka Igihugu cyacu, tudatwarwa nibyo nakwita uburozi busakazwa ku mbuga Nkoranyambaga, tukarogora n’amahanga amwe kuko nitwe tuzi aho twavuye kuko ijoro ribara uwariraye.Uyu munsi buri Munyarwanda wese abifitemo inshingano kandi yarabisobanukiwe.”

Mu karere ka Rwamagana hari inzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi 11. Biteganyijwe ko izo nzibutso zizahuzwa hagasigara 6 .


