Inteko rusange y’Inteko Ishinga Amategeko, Umutwe w’Abadepite, yemeje ivugurura ry’itegeko rigena imari ya Leta mu mwaka w’ingengo y’imari wa 2021/2022, bityo yemeza ingengo y’imari ingana na miliyari 4.440.6 yashyikirijwe na guverinoma mu cyumweru gishize.
Ingengo y’imari yemejwe ku wa Kabiri, itariki 15 Gashyantare, igaragaza inyongera ya 16,6% (miliyari 633,6) ugereranije na miliyari 3.807 yari ateganyijwe mu ngengo y’imari ya mbere yari yemejwe n’Inteko Ishinga Amategeko muri Kamena 2021.
Ku nkomoko y’inkunga, biteganijwe ko amafaranga yinjira mu gihugu aziyongeraho miliyari 155 z’amafaranga y’u Rwanda ave kuri miliyari 1.993 yari ateganijwe mu ngengo y’imari ya mbere agere kuri miliyari 2,148.
Nk’uko Minisiteri y’Imari n’Igenamigambi ry’ubukungu ibivuga, ibi biterwa n’imisoro y’inyongera n’andi mafaranga ateganijwe nyuma yo kugarura ibikorwa by’ubukungu [byahungabanyijwe n’ingaruka za Covid-19].
Biteganijwe ko amafaranga y’imisoro aziyongeraho miliyari 42.4 cyangwa 2,4% ave kuri miliyari 1,717.2 yari ateganijwe mu ngengo ya mbere agere kuri miliyari 1,759.6.
Amafaranga adakomoka ku misoro aziyongeraho miliyari 112,6 cyangwa 40.7% ave kuri miliyari 275.8 agere kuri miliyari 388.2.
Biteganijwe ko inkunga iziyongeraho miliyari 5.4 z’amafaranga y’u Rwanda ive kuri miliyari 612,2 z’amafaranga y’u Rwanda agere kuri miliyari 637.6.
Ku nguzanyo, biteganijwe ko zizava kuri miliyari 651.4 zikagera kuri miliyari 1,469.7 kuri konti ya Eurobond ndetse n’umutungo wo kurwanya ingaruka za Covid-19.
Ku bijyanye n’imikoreshereze y’imari, ingengo ya mbere yiyongereyeho 19% (cyangwa miliyari 262.4) igera kuri miliyari 1,655.7.
Inzego zimwe na zimwe za leta zitari zagenewe mu ngengo ya mbere, zagenewe imari mu gihe cyo kuvugurura ingengo y’imari.
Harimo Ikigo gishinzwe ingufu za kirimbuzi mu Rwanda (RAEB, Minisiteri y’umutekano, Ambasade y’u Rwanda muri Repubulika ya Centrafrica, na Minisiteri y’ubumwe n’uburere mboneragihugu (MINUBUMWE).
Depite Omar Munyaneza, Perezida wa Komite ishinzwe ingengo y’imari n’umutungo, yavuze ko abagize iyo komite basanze impamvu zatanzwe na Minisitiri w’imari n’igenamigambi ry’ubukungu, kugira ngo ingengo y’imari igenerwa ibigo bitandukanye, zifite ishingiro.
Ibintu byagennye amafaranga yagenewe ahanini ni ugukusanya inkunga yo guca icyuho cy’imishahara y’abakozi ba Leta, no kongera ingufu mu kurwanya ingaruka z’icyorezo cya Covid-19, n’abandi.
Ku bijyanye n’amafaranga akoreshwa, Guverinoma iteganya ko ingengo y’imari iziyongeraho 15.3% (cyangwa miliyari 371.2) kuva kuri miliyari 2.413.7 mu ngengo y’imari ya mbere igera kuri miliyari 2,784.9.
Ingengo y’imari y’iterambere yiyongereyeho 18.8% (cyangwa miliyari 262.4) igera kuri miliyari 1,655.7 ivuye kuri miliyari 1,393.3 muri gahunda ya mbere y’imari.
Munyaneza yagize ati: “Twabonye ko ingengo y’iterambere yiyongereye ugereranije n’iyasubiwemo, ibyo bikaba bigaragaza ko biha agaciro imishinga iteza imbere imibereho y’abaturage.”
Mu isesengura ry’ingengo y’imari muri Kamena 2021, inteko rusange y’Abadepite yagaragaje ibyuho 173 byihutirwa byasabaga miliyari 311.2 mu mwaka w’ingengo y’imari.
Mu ngengo y’imari yemejwe muri Kamena umwaka ushize, miliyari 41,4 zonyine ni zo zatanzwe kugira ngo zifashe kuziba ibyuho 19.
Munyaneza yavuze ko Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi yeretse abagize komite ishinzwe ingengo y’imari n’umutungo ko hari intambwe imaze guterwa mu gukemura ikibazo cy’amafaranga yari asigaye.
Yagaragaje ko ivugurura ry’ingengo y’imari ryatanze amafaranga angana na miliyari 159 kugira ngo hakemurwe ibyuho by’imari 115.
Muri rusange, imari yatanzwe kugirango ifashe kuziba icyuho cyagaragajwe n’umutwe w’abadepite muri Kamena umwaka ushize ingana na miliyari 1660 (zo kuziba ibyuho 134). Ibi bigaragaza 51.4 by’amafaranga yose hamwe angana na miliyari 311.2 yasabwaga mu kuziba ibyuho 173 byerekanwe.
Munyaneza yavuze ko ibyuho 39 bisigaye biteganijwe gukemurwa mu mwaka utaha wa 2022/2023.
