Ibihugu by’Afurika bigira umuco wihariye uranga ubuzima bwa buri munsi bw’ababituye, ahanini ushingira kuri gakondo bakomeyeho. Umwihariko ugaragara no mu bukwe hagati y’umusore n’umukobwa ndetse na mbere yaho mu myiteguro.
Ni ibintu umugabane wose usa n’usangiye kugira uburyo umusore cyangwa umukobwa wakubaka urugo bitabwaho mu buryo bujyanye n’umuco wa buri gihugu cyangwa agace runaka.
Turakomoza ku mico itandukanye ijyana n’ubukwe ndetse n’imigenzo ikorwa mbere yabwo, tuze no kuvuga n’indi yihariye.
Gushimuta/kwiba umukobwa mbere y’uko akubera umugore
Mu bwoko bw’Abalatuka bwo muri Sudani, iyo umusore yashimye umukobwa, abona ko bashyingiranwa, aramwiba akamujyana iwabo. Abasaza b’iwabo b’umusore bajya iwabo w’umukobwa bakamusaba. Se w’umukobwa arabyemera, iyo abyanze, umuco wemerera umusore kumurongora ku ngufu.
Gusimbuka imfizi
Ubwoko bw’Abahama (Hammer) muri Ethiopia bubonera ubushobozi bw’umusore mu mbaraga z’umubiri. Kugira ngo bamenye ko umusore ashoboye, bamutegeka kwirukanka ku mfizi inshuro nyinshi kandi yambaye ubusa. Ibi abikora azisimbukira ku migongo aturutse hasi.
Uwihanganiye inkoni ni we wegukana umugeni
Bibaho ko abasore babiri bakunda umukobwa umwe, bikagorana kugira ngo umwe afate umwanzuro wo guharira undi. Ubwoko bw’Abafulani bwiganje mu burengerazuba bw’Afurika bukora umuhango witwa ‘Sharo’, aho bategeka aba basore gukubitana. Urambiwe gukubitwa aba yemeye kureka uwo mukobwa mu gihe uwihanganye amwegukana nta yandi mananiza.
Gutanga inkwano
Mu bihugu byinshi habaho kwumvikana ku mafaranga azatangwa kugira ngo umusore atware umukobwa. Uyu muhango uzwi nka Lubola muri bimwe mu bihugu biri mu magepfo y’uyu mugabane. Ubu bwumvikane ku mafaranga bukorwa mu nyandiko gusa, habe guhamagara kuri telefone cyangwa kubiganiraho. Imiryango ntabwo iba yemerewe kuvugana kugeza ubwo yemeranyije uko inkwano igomba kungana.
INDI MICO
Kujyanwa mu kazu gateye ubwoba
Kugira ngo umuhungu yemerwe ko yakuze, bamujyana mu kazu ka wenyine, aho akorerwa imigenzo iteye ubwoba kandi agakebwa (agasiramurwa) nta kinya. Muri aka kazu, bazana ibintu byinshi bishobora kumukura umutima, yabinyuramo neza, akitwa umugabo [w’intwari]. Mu bihugu bimwe by’Afurika, uyu muhango witwa Khweta.
Abana ntibabana na ba se
Mu bwoko bw’Abagio bo muri Cote d’Ivoire, umugore agira inzu ye ntoya abanamo n’abana kugeza bakuze, bakagenda. Ntabwo iwabo bibaho ko umugabo abana n’abana cyangwa se umugore ugifite abana mu rugo.
Aho umugore atemerewe gushyingura
Mu bwoko bw’Abasuku buba mu magepfo y’uburengerazuba bwa Congo/Kinshasa na Angola, abagore ntibemerewe gushyingura abakuru/abasaza. Na none mu Basongo muri Angola, umwana iyo ageze mu kigero cy’imyaka 5, ajyanwa kurererwa kwa nyirarume.
