Operasiyo Orchard: Mu zitangaje Mossad yaburijemo

Mu nkuru z’uruhererekane z’urwego rw’iperereza mpuzamahanga rwa Israel, tumaze iminsi tubagezaho, uyu munsi twabahitiyemo Operasiyo Orchard, imwe muzo Mossad yagizemo uruhare rwatumye Siriya idatunga intwaro kirimbuzi , Koreya ya ruguru yabafashagamo gukora.

Jenerali Muhammad Sulaiman wa Siriya yangaga Israel ku rwego ruhanitse, ku buryo yifuzaga ko igihugu cye gikora intwaro kirimbuzi zo guha gasopo Israel. Mossad iyo ikora ikosa rito muri iyi Operasiyo Orchard, ryari gutuma haturika intambara ya Israel na Siriya ikomeye mu myaka ya 2007.

Operasiyo Orchard nyirizina

Inzego z’iperereza za Israel zamenye ko Siriya iri gushaka kugera ku intwaro kirimbuzi mu bintu yari yaragize ibanga rikomeye kuru uruganda rwa Deir-ez-Zor muri Siriya.Ingabo zirwanira mu kirere Israel Air Force nizo zaburijemo uyu mugambi wa Siriya.

Kuya 6 Nzeri 2007 Ehud Olmert wari Minisitiri w’intebe wa Israel icyo gihe, nibwo yatanze itegeko ryo gusenya uruganda rwa Deir ez Zor muri Siriya, bigizwemo uruhare n’indege z’intambara zo mu bwoko bwa F-15, F-16 ndetse na kajugujugu zo mu bwoko bwa Shaldag.Muri iyi operasiyo, inzobere 10 z’Abanyakoreya zafashaga mu ntwaro kirimbuzi zahasize ubuzima.

Mu 2001, Mossad, ishami ry’ubutasi ryo hanze ya Israel ryari ryaratangiye gukurikiranira hafi , perezida wa Siriya, Bashar al-Assad. Mossad yamenye amakuru yuko hari uruzinduko rwarimo rutegurwa muri Siriya rw’abanyacyubahiro bo muri Koreya ya Ruguru, rwibanze ku ntwaro zo mu rwego rwo hejuru.

Aman, ishami ry’ubutasi mu gisirikare cya Isiraheli, ryatanze raporo ko uru ruzinduko rwari rugamije ibiganiro ku ntwaro za kirimbuzi, ariko Mossad yanga guhita ishimangira iki gitekerezo itarakora iperereza.

Mu mpeshyi ya 2004, iperereza ry’Amerika CIA, ryatangaje ko habayeho guhura kw’inzego z’iperereza hagati ya Siriya na Koreya ya Ruguru. Ikinyamakuru Daily Telegraph, cyakurikiranye iyi nkuru hafi cyane, kivuga ko mu Ukuboza 2006, Mossad yamenye ko umuyobozi wa Komisiyo ya Siriya ishinzwe ingufu z’Atomike , Ibrahim Othman yari yageze Londres ku izina ritari irye, Mossad yahise yohereza intasi 10 byibuze gucungira hafi uyu mugabo.

Izi ntasi zagabanyijwemo amatsinda atatu:

Itsinda rya mbere cyoherejwe ku kibuga cy’indege cya Heathrow i Londre mu rwego rwo kumenya uwo Siriya yari yohereje. Itsinda rya kabiri ryoherejwe kuri Hotel uyu muhanga wa Siriya yari kuraramo, mu gihe itsinda rya gatatu ryo ryoherejwe kugenzura abari baherekeje Inzobere Ibrahim Othman .

Intasi Mossad yohereje, harimo inzobere kabombo z’ishami bita Kidon, kabuhariwe mu guhitana abanzi ba Israel ndetse n’ishami rya Neviot , inzobere mu gufungura inzugi zikoresha ikoranabuhanga rihanitse mu byumba bya Hotel ndetse na Ambasade.

Ku munsi wa mbere w’uruzinduko rwe, Inzobere Ibrahim, yasuye ambasade ya Siriya hanyuma ajya guhaha. Intasi za Kidon zari zimuri hafi, mu gihe abakozi ba Neviot binjiye mu cyumba cye cya hoteri basanga mudasobwa ye igendanwa. Impuguke ya mudasobwa yahise ishyiraho software yemerera Mossad gukurikirana ibikorwa bye kuri mudasobwa.

Igihe ibikoresho bya mudasobwa byasuzumwaga ku cyicaro gikuru cya Mossad, abayobozi basanze igishushanyo mbonera n’amashusho amagana y’ikigo cya Kibar cyakorerwagamo umushinga mubisha w’intwaro kirimbuzi muri Siriya.

Mu ma foto basanze muri mudasobwa habonetsemo umuyobozi w’intwaro kirimbuzi wa Koreya ya Ruguru Chon Chibu abonana na Ibrahim Othman, umuyobozi w’ikigo gishinzwe ingufu za kirimbuzi muri Siriya.

Nubwo mbere Mossad yari yateguye kwica Ibrahim i Londres, hafashwe umwanzuro wo guhagarika icyo gikorwa nyuma yo kuvumbura aya mabanga ahanitse. Minisitire w’Intebe, Olmert yashyizeho itsinda rigizwe n’abantu batatu kugira ngo batange raporo kuri gahunda ya kirimbuzi ya Siriya.

CIA nayo yarabimenyeshejwe kandi ihuriro ry’ubutasi ry’Abanyamerika ryifatanije mu gushaka amakuru menshi.
Nyuma y’amezi atandatu, Burigadiye Jenerali Yaakov Amidror wa Israel, umwe mu bari bagize ako kanama, yamenyesheje Olmert ko Siriya ikorana na Koreya ya Ruguru na Irani ku kigo cya kirimbuzi.

Irani yari yarakoresheje miliyari imwe y’amadolari muri uyu mushinga, kandi iteganya gukoresha ikigo cya Kibar mu gusimbuza ibikoresho bya Irani niba Irani idashoboye kurangiza gahunda yo gutunganya uraniyumu.

Igitero nyirizina

Indege icumi z’intambara zo muri Isiraheli F-15I Ra’am zari zivuye mu mutwe wa 69 w’ingabo zirwanira mu kirere za Isiraheli zitwaje ibisasu biyobowe na laser, ziherekejwe n’indege za F-16I Sufa – zirimo indege zo mu mutwe wa 253 na ‘459’ zo mu itsinda rya 119 n’indege nke za ELINT, zahagurutse kuri Ramat David Airb. Eshatu za F-15 zategetswe gusubira mu birindiro, mu gihe zirindwi zari zisigaye zakomeje kwerekeza muri Siriya.
Abisiraheli basenye ikibanza cya radar cyo muri Siriya muri Tall al-Abuad bakoresheje ibisasu bisanzwe, bifashishije ibitero bya eregitoronike.

Nyuma y’icyo gitero, Minisitiri w’intebe wa Isiraheli, Ehud Olmert, yahamagaye Minisitiri w’intebe wa Turkiya, Recep Tayyip Erdogan icyo gihe, amusobanurira uko ibintu bimeze, maze amusaba kugeza ubutumwa kuri Perezida wa Siriya, Bashar al-Assad ko Isiraheli itazihanganira urundi ruganda rw’intwaro kirimbuzi, ariko ko nta Kindi gitero cyari giteganijwe.

Olmert yavuze ko Isiraheli ishishikajwe n’amahoro

Orchard ni operasiyo, yageze ku ntego bigizwemo uruhare na Mossad.
Mbere yuko ishyirwa mu bikorwa, Minisitiri w’Intebe wa Israel, Olmert, yategetse ko umutwe udasanzwe w’ingabo za Israel, Sayeret Maktar ubanza kujya ku ruganda muri Siriya ukazana ibimenyetso by’uko koko hari ibikorwa byo gukora intwaro Kirimbuzi.

Muri iyi Operasiyo , kandi Israel yaje guhiga Muhammad Suleimani, wari Burigadiye Jenerali wa Siriya akaba n’Umujyanama wihariye wa Perezida Bashar al-Assad mu ntwaro kirimbuzi.

Nyuma yo gushaka kongera gufungura umushinga w’intwaro kirimbuzi, yiciwe i Tartus, muri Siriya ku ya 1 Kanama 2008 mu gikorwa cy’ingabo zidasanzwe za Isiraheli.

Sangiza iyi nkuru

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *