Mu ruzinduko rwe i Niamey, Minisitiri w’ingufu w’Uburusiya Sergei Tsivilev yabonanye na Jenerali Abdourahamane Tiani kugira ngo baganire ku bufatanye bw’ubukungu hagati y’ibihugu byombi mu gihe ibirombe bya Uranium byahoze bikoreshwa n’isosiyete y’Abafaransa Orano bishyirwa mu maboko y’gihugu.
Ku wa mbere, tariki ya 28 Nyakanga, Minisitiri w’ingufu w’Uburusiya yatangaje ko Uburusiya bwifuza “gukoresha uranium ya Niger no guteza imbere ingufu za kirimbuzi za gisivire muri Niger.
Igisirikare kiri ku butegetsi, kiyobowe na Jenerali Abdourahamane Tiani, cyateye umugongo Ubufaransa bwahoze ari ubukoloni kugira ngo bwegere Uburusiya aho butanga ubufasha mu ntambara yo kurwanya ibyihebe.
Muri Kamena, ubutegetsi bwa gisirikare bwashyize Somaïr mu maboko ya leta aho kwigenga. Iyi sosiyete ikaba ishami rya Orano igihangange cya Uranium mu Bufaransa. Sosiyete ya Orano yahoze yitwa Areva ikaba yari yarahaye akazi Somar yarimaze amezi menshi itakigenzura ibirombe bya uraniyumu ya Niger kubera umwuka mubi uri hagati y’Ubufaransa na Niger.
Ku ya 28 Nyakanga, Minisitiri w’ingufu w’Uburusiya Sergei Tsivilev yasuye Niamey ku mugaragaro ayoboye intumwa z’Uburusiya anagirana ibiganiro na perezida Jenerali Abdourahamane Tiani ku bufatanye bw’ubukungu hagati y’ibihugu byombi.
Sergei Tsivilev yatangarije televiziyo ya Leta nyuma yo kubonana na Jenerali Tiani ati: “Intego yacu nyamukuru ni ugukoresha uraniyumu no gushyiraho uburyo bwose bwo kuyibyazamo umusaruro.”
Ibirombe bya Orano biyobowe nu Burusiya?
Itsinda ry’Uburusiya Rosatom na Minisiteri y’ingufu muri Niger bashyize umukono ku masezerano y’uyubufatanye mu bijyanye n’ingufu za kirimbuzi nk’uko byatangajwe na Minisiteri y’ingufu y’Uburusiya kuri uru ruzinduko.
Mu magambo ye, Sergei Tsivilev yashimangiye agira ati: “Inshingano zacu ntabwo ari ukugira uruhare mu gucukura uranium gusa, ahubwo ni ugushyiraho gahunda yose yo guteza imbere ingufu za kirimbuzi za gisivire muri Niger.
Kuva cyagera ku butegetsi ku ngufu, igisirikare cyavuze inshuro nyinshi ko gishaka gusuzuma uburyo bwo gukorana na sosiyete mpuzamahanga mu butunzi karemano bwa Niger.
Mu Kuboza 2024, Orano yatangaje ko yatakaje igenzura ry’ibikorwa byayo bitatu bishinzwe ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Niger aho yarifite ibice birenga 60%: ikirombe cya Somaïr, ikirombe cya Cominak (cyafunzwe kuva mu 2021), ndetse n’ikirombe cya Imouraren kimwe mu binini ku isi.
Muri Gicurasi, Orano yabwiye AFP ko abafatanyabikorwa benshi bayo bagaragaje ko bifuza kuba bakorana na Niger ahacukurwa amabuye y’agaciro.
Nubwo nta makuru yimbitse yatangajwe ku ya 28 Nyakanga mu ruzinduko rwa Minisitiri w’ingufu w’Uburusiya i Niamey, byerekana ko ibirombe bya Orano bizagenzurwa n’Uburusiya.
Orano ubwo yabazwaga amakuru na AFP, yanze kugira icyo itangaza ku cyifuzo cya Moscou cyo “gukoresha” uranium ya Niger.
